20 september 2022

Verslag lezing Wim Andela

Van Bruine Kikker tot Bruine Beer

Presentatie Wim Andela d.d. 20 september



De titel zegt het al, een grote verscheidenheid is kenmerkend voor de natuur in Scandinavië. Onder Scandinavië verstaan we hier overigens de wat bredere beschrijving met, naast Denemarken Zweden en Noorwegen, ook Finland er bij. Wim begin met een uiteenzetting van de amfibieën en reptielen die hier voorkomen. Opvallend was dat ook de Boomkikker, als een meer zuidelijke soort, er voorkomt (in Zuid Zweden) en dat de Levendbarende Hagedis en de Adder tot hoog in het noorden voorkomen; zelfs tot binnen de poolcirkel. Wel zorgen de vrouwtjes van de Adder er daarbij slechts eens in de 2-3 jaar voornakomelingen. De barre omstandigheden en de korte zomers worden op die wijze gecompenseerd om uitputting en vroegtijdige sterfte (het krijgen van jongen kost veel energie) te voorkomen. Voorde soort zelf heeft die lagere reproductie geen gevolgen. Blijkbaar treedt er bij de dieren ook mindersterfte op om zo de lagere reproductie te compenseren. Over de Adder wist Wim overigens nog te vertellen dat hij, in Nederland, meerdere malen door het dier is gebeten. Daarbij kwam hij eenmaal in een anafylactische shock terecht. Dit is een situatie die direct levensbedreigend kan zijn. Mogelijk werd hij op die dag zelfs tweemaal gebeten waarbij het effect van de tweede beet werd versterkt door de beet die hij die dag al eerder had opgelopen. Het vreemde van een adderbeet is namelijk dat het soms zo snel gaat dat het weinig opvalt. Als je het oog er niet op hebt gehad, heb je vaak eerst wel wat gevoeld maar er eerst geen erg in gehad. In ieder geval werd er in zijn geval nog serum uit Emmen gehaald om zijn situatie weer te stabiliseren. Zijn hand en arm was daarbij zo opgezwollen dat deze bijna opengesneden moesten worden. Dit om de spanning te verminderen. Na deze beet is Wim wel wat voorzichtiger geworden met de Adder. Dit vooral bij het maken van kopopnames. Dit door wat meer afstand te bewaren of het dier met een handschoen goed vast te houden. Wat de padden betreft, viel op dat naast soorten die we ook uit Nederland kennen als de Gewone Pad, de Rugstreeppad ook de Groene Pad in kleine delen van Scandinavië voorkomt. Dit is een soort die kenmerkend voor (zuid)oost Europa is en voorkomt vanaf Duitsland tot in West-Rusland en richting het zuidoosten tot in Griekenland. Het is een prachtige pad met een mooie, gevlekte, tekening. Wat de vogels betreft komen er naast bij ons ook algemene soorten als Roodborst, Groenling, Vink, Appelvink, Goudvink, Boomklever etc. ook specifieke noord(oostelijke) soorten voor als Pestvogel, Bonte Kraai, Wilde Zwaan en Vis- en Zeearend voor. Van de Zeearend zijn alleen al in Noorwegen zo’n 4.000 - 6.000 van exemplaren te vinden. Dit vooral langs de kust en de binnenwateren. Opvallend was dat de dieren vroeger wel met een Arendshuis werden gevangen. De jager zat dan in een kleine jachthut waarbij met aas werd gewerkt om een arend te lokken. Landde de Zeearend dan op de hut en kwam binnen handbereik van de jager, werd het dier snel bij zijn poten gepakt en dooreen opening naar binnen getrokken. Handige jagers konden zo per seizoen wel tot 100 arenden vangen. De dieren werden vervolgens afgemaakt omdat ze te veel prooien voor de neus van de jagers weg zouden kapen. Wat de uilen betreft zijn soorten als Laplanduil maar ook de Velduil kenmerkend voor de noordse landen. Zo kunnen er in prooipiekjaren wel meer dan 12.000 Velduilen in Scandinavië worden gezien. Daarbij mag niet worden vergeten dat het gebied enorm groot is. Het is dus niet zo dat je in zo’n jaar “overal” Velduilen ziet rondvliegen.

Wat de vogels betreft, tenslotte aandacht voor de ruigpoothoenders als Korhoen, Auerhoen, Alpensneeuwhoen en Moerassneeuwhoen waarbij vooral de opnames van baltsende korhanen (12stuks op een open baltsplek) en Auerhanen indrukwekkend waren. Maar het kost wel veel tijd om die opnames te maken. Eerst een hele reis van de overnachtingsplek naar de baltsplek (vaak in het donker) om dan vervolgens vanuit een koude schuilhut te proberen mooie opnames te maken. Met de nodige moeite is dat overigens goed gelukt! Met enkele mooie beelden van typische noordelijke zoogdiersoorten als Sneeuwhaas, Eland en Lynx werd tenslotte rond 22:00 uur de avond afgesloten.


« terug